وحدت عملی و چگونگی محافظت از آن

‍ وحدت عملی و چگونگی محافظت از آن

کاتب: محمد اسامه

در میان تمام مذاهب اسلامی اصول و نقاط مشترک فراوانی وجود دارند که مسلمین می توانند با تمرکز بر این اصول مشترک در مسیر صحیح وحدت قرار گیرند.

البته تمام مذاهب اسلامی دارای مختصات مذهبی خود نیز هستند که با سایر مذاهب در مواردی فرق دارد. در اینگونه موارد لازم است که مسلمین سعه ی صدر داشته باشند و در برابر مخالفین صبر پیشه کنند و کاری نکنند که اصول اساسى مشترک را با تردید و خطر مواجه سازند.

الله تعالی می فرماید: وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ (انفال/46)
‏و از خدا و پیغمبرش اطاعت نمائید و (در میان خود اختلاف و) کشمکش مکنید،  (که اگر کشمکش کنید) درمانده و ناتوان می‌شوید و شکوه و هیبت شما از میان می‌رود (و ترس و هراسی از شما نمی‌شود) . شکیبائی کنید که خدا با شکیبایان است.‏

در اینجا مشخص است که منظور ما از وحدت به این معنی نیست که شخص شافعی یا حنفی یا شیعه یا حنبلی و… دست از باورهای خود بردارند و تابع مذهب دیگر شوند، حتی منظور ما این نیست که شخص عقاید و رفتارهای مذهبی خود را پنهان سازد که با سایر مذاهب اختلافاتی دارد؛ بلکه منظور از وحدت اسلامی این است که هر مسلمانی ضمن تمرکز بر صدها نقطه ی مشترک و منافع مشترکی که با سایر مسلمین دارد به باورهای خاص خودش هم ملتزم باشد و به آنها عمل کند.

در کنار این و در راستای نزدیکی بیشتر قلبها و دیدگاههای مورد اختلاف، شخص می تواند با دیگر مسلمین وارد گفتگوی شرعی گردد و دیدگاه خاص مذهبی خودش را بیان کند، اما هر گاه دید که این گفتگو ممکن است باعث منازعه و دوری قلبها و صدمه زدن به اصول مشترک شود دست از آن بکشد؛ چنانچه رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:« اقْرَؤُوا القُرْآنَ ما ائْتَلَفَتْ قُلُوبُكُمْ، فإذا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا عنْه» (البخاري5060 ومسلم 2267) «قرآن بخوانید تا زمانی که دل های شما بر آن، اتفاق دارند؛ و هرگاه در آن، اختلاف نمودید، دست از آن بکشید و بروید»

آیا برداشتهای خاص فقهی ما از آیات قرآن مهمتر هستند؟

پس، وحدت اولویتی است که بر تمام ضرورتهای دیگر ارجحیت دارد و همه ی صاحبان اندیشه و مومنین از تمام مذاهب اسلامی در برابر آن مسئول هستند.